Жас ұрпақ арманына қанат бітірген жоба

Алматы қаласының Бас ботаникалық бағында «Шеврон» компаниясымен серіктестік аясында American Space Almaty (Алматыдағы АҚШ Бас консулдығының жобасы) ұйымдастырған жобаның қатысушылары мен жеңімпаздарын марапаттау рәсімі өтті.

Жобаны ұйымдастыру­шы­лар­дың басты мақсаты – оқу­шы­лар­дың қоршаған ортаны зерттеуге деген қызығушылығын арттыру, сонымен қатар ботаника саласында теориялық білім ғана емес, практикалық зерттеу дағдыларын алуға мүмкіндік беру. Жобаға қатысушыларды қабылдау конкурстық негізде өтті. Іріктеу нәтижелері бойынша жобаға 14-17 жас аралығындағы 40 оқушы қатысты, бұл ретте әрқайсысы өз бағытын таңдады, теориялық оқудан өтіп, өз білімін Ботаникалық бақтың зертханаларында тәжірибеде сынады.

Маңызды білім беру бастамасы оқушыларға жазғы демалысты қызықты әрі пайдалы өткізуге, биолог-ғалымдардың жұмысын ішінен көруге және Алматының Бас Ботаникалық бағының ғылыми қызметкерлері рөлінде өзін сынап көруге бірегей мүмкіндік берді. Қа­тысушылардың білгірлігі мен ботаникаға деген шынайы қы­зығушылығы келешекте елі­мізге ғалымдардың жаңа буынын дарытады.

Алматыдағы АҚШ Бас кон­сулдығының БАҚ, мәдениет және білім мәселелері жөніндегі кеңес­шісі Ананд Кришна бұл тәжірибе оқушылар мен мұғалім­дердің Алматы қаласындағы экология және қоршаған ортаны қорғау мәселелері туралы хабардарлығын арттыруға мүмкіндік береді, сондай-ақ ғылыммен айналысу мүмкіндігін қамтамасыз етеді, деп атап кетті.

«Біздің Young Citizen Scientist жобамыз экологиялық дүниетанымның, экологиялық мәдениеттің және жауапкерші­ліктің қалыптасуына ықпал етеді және жобаға қатысушылар экология саласында алған білімдері мен дағдыларын іс жүзінде қолдана алады, сондай-ақ өз іс-әрекеттерін Жердің әл-ауқаты үшін ықтимал салдарлар тұрғысынан түсініп, бағалай алады деп үміттенеміз», – деп атап өтті Жанар Қошпанова, «Шеврон» компаниясының қо­ғаммен байланыс жөніндегі директоры.

Оқушылар үшін қызықты дәрістер, мастер-кластар, экскурсиялар, практикалық са­бақтар, сондай-ақ әдеби ворк­шоптар ұйымдастырылды. HelloEco компаниясы қоқысты бөлек жинау және саналы тұтыну бойынша мастер-клас­тар сериясын өткізсе, ал Zero Waste қоғамдық қозғалысының өкілдері «нөлдік қалдықтар» тұжы­рымдамасымен таныстырды. Жобаға қатысушылар бүкіл Жер үшін қоқыс қалдықтарын санаттар бойынша дұрыс сұрып­таудың маңызды дағдысын үйренді, алған тәжірибесін өз үйлерінде қолданып қана қоймай, өз мектептеріндегі эко-үрдістер туралы айтып беруге уәде берді.

«Біздің қызметіміздің маңыз­ды бағыттарының бірі ғылымды дәріптеу және білім беру қыз­меті болып табылады. Институт еліміздің жетекші жоғары оқу орындарымен ынтымақтастық жасайды, студенттер біздің институт базасында тағылымдамадан өтіп, диссертация жазады, біз оқушыларды білім беру шеберлік сабақтарына қатысуға тартамыз. Жас ғалымдар жобасы да оқушылармен жұмыс істеуге бағытталған. Мұндай жоба әртүрлі елдерде жүзеге асырылады және әлемге Young Citizen Scientists деген атпен танымал. Біздің елімізде ол АҚШ-тың Қазақстандағы дипломатиялық миссиясы мен Chevron компаниясы арасын­дағы әріптестікте біздің Бас Бота­никалық бағымыздың не­гізінде іске қосылды», – деді маркетинг және PR директоры Баян Қоспенбетова.

Алматы мектебінің 11-сынып оқушысы Марк Шкловский, бала кезінен бастап футболдың орнына басқа балаларда қорқыныш тудыратын энтомологияға (жәндіктер туралы ғылым) әуестенуді жөн көрді. Сондықтан ол уақыт өте келе жәндіктер бас­қаларға қызықты емес деген пікірге көнді. «Мен American Space, Шеврон және Алматы Ботаникалық бағының фитопатология және энтомология бөлімшесі бар Young Citizen Scientists жобасын құрғанын көргенде, балалық шақтың арманын іске асыра алатынымды түсіндім! Мен бұған дейін назар аудармаған өсімдіктердің патологиялары туралы көп нәрсе білдім, енді мен еменнің тарихын сенімді түрде суреттей аламын және симптоматология арқылы оған қандай ауру әсер еткенін анықтай аламын», – деді бөлісті Марк.

Ал мектеп оқушысы Милана Калишук жоба туралы өз әсер­лерімен бөлісті. «Тілдерден басқа, мен әрқашан биологияны жақсы көретінмін. Бұл ғылымға деген сүйіспеншілік мені өз тақырыбымен баурап алған мұғалімнің арқасында пайда болды. Мен бос уақытымда өсімдіктер өсіру бойынша түрлі шағын тәжірибелермен айна­лысамын. Мен осы немесе бас­қа өсімдіктің қай жерде және қандай жағдайда өсе алатынын түсіну үшін шағын экожүйелер жасаймын».

Жобаның арнайы қонағы АҚШ-тан келген балалар жазушысы және эколог-педагог Эрин Робертсон болды. Ол үш күнді Алматының Ботаникалық бағында жас ғалымдармен бірге өткізді, онда олар қоршаған әлемді бақылау мен әдеби дағдыларды біріктіретін Эрин жасаған ерекше жазу әдісін танып білді. Шығармашылық ғылыми жазу әдісі шынымен де жұмыс істейді, өйткені осы құралды қолдана отырып, ғалымдар күрделі процестер туралы қолжетімді түрде айтып қана қоймай, сонымен қатар ғылымдарға деген қызығушылықты жаппай құбы­лысқа айналдырады.

CАЛТАНАТ ҚАЖЫКЕН